Wat is een EN 10204 3.1-certificaat?

Wat betekent EN 10204 3.1?

Een EN 10204 3.1-certificaat is een keuringsdocument voor metalen producten. De fabrikant verklaart hierin dat de geleverde producten aan de overeengekomen eisen voldoen en vermeldt de resultaten van specifieke keuringen en materiaalbeproevingen.

Het document wordt gevalideerd door een bevoegde keuringsvertegenwoordiger van de fabrikant die onafhankelijk is van de productieafdeling. Zo worden stalen buizen, profielen, platen en andere staalproducten gekoppeld aan gegevens over hun chemische samenstelling, mechanische eigenschappen, materiaalidentificatie en uitgevoerde testen.

In de staalbranche wordt dit document ook aangeduid als materiaalcertificaat 3.1, staalcertificaat, fabriekscertificaat, keuringscertificaat, Mill Test Certificate, Material Test Certificate of MTC. Alleen wanneer EN 10204 type 3.1 expliciet op het document staat, is duidelijk welk certificaatniveau van toepassing is.

Wat regelt de norm EN 10204?

EN 10204 is de Europese norm voor keuringsdocumenten bij metalen producten. De norm beschrijft welke typen documenten beschikbaar zijn, welke informatie daarin moet worden opgenomen en wie het document mag valideren.

De norm bepaalt niet zelf welke chemische samenstelling, mechanische eigenschappen of testmethoden voor een staalproduct gelden. Deze technische eisen staan in de toepasselijke productnorm, materiaalnorm, projectspecificatie, regelgeving of bestelling.

Wat staat er op een EN 10204 3.1-certificaat?

De precieze inhoud van een 3.1-certificaat verschilt per staalproduct, fabrikant, productnorm en toepassing. Een certificaat voor constructieve stalen buizen volgens EN 10219 kan daardoor andere gegevens bevatten dan een certificaat voor leidingbuizen, staalplaten, flenzen of smeedstukken.

Op een materiaalcertificaat type 3.1 staan doorgaans de volgende gegevens:

• de naam en adresgegevens van de fabrikant;
• het certificaatnummer en de afgiftedatum;
• het ordernummer, de afleverreferentie of klantreferentie;
• de productomschrijving en geleverde hoeveelheid;
• de afmetingen en eventueel de maattoleranties;
• de staalsoort en toepasselijke productnorm;
• het chargenummer, heat number of smeltnummer;
• de chemische analyse van het staal;
• de mechanische eigenschappen;
• de resultaten van voorgeschreven materiaaltesten;
• eventuele aanvullende keuringsresultaten;
• de verklaring van overeenstemming met de bestelling;
• de validatie door de bevoegde keuringsvertegenwoordiger.

Bij stalen buizen worden vaak de buitendiameter, wanddikte, lengte, hoeveelheid en het gewicht vermeld. Afhankelijk van de productspecificatie kunnen ook de productiemethode, lasnaadvorm, leveringsconditie, warmtebehandeling en het type buis zijn opgenomen.

Zo kan het certificaat aangeven of het om een langsnaadgelaste, spiraalgelaste, naadloze, koudgevormde of warmvervaardigde stalen buis gaat. Deze kenmerken zijn relevant omdat de productiewijze mede bepaalt welke productnorm en keuringsvereisten gelden.

Chemische samenstelling op een 3.1-certificaat

Een 3.1-certificaat bevat doorgaans de gemeten chemische samenstelling van het staal. Deze analyse is gekoppeld aan de charge of smelt waaruit het materiaal afkomstig is.

Veelvoorkomende elementen op een staalcertificaat zijn koolstof, mangaan, silicium, fosfor en zwavel. Bij gelegeerde of microgelegeerde staalsoorten kunnen ook chroom, nikkel, molybdeen, koper, aluminium, niobium, titanium en vanadium worden vermeld.

De chemische samenstelling beïnvloedt onder meer de sterkte, taaiheid, vervormbaarheid en lasbaarheid van staal. Bij constructiestaal kan ook het koolstofequivalent, vaak aangeduid als CEV of CE, relevant zijn voor de beoordeling van de lasbaarheid.

De gemeten waarden worden getoetst aan de grenswaarden uit de toepasselijke materiaal- of productnorm. Het document bevat daardoor de analysecijfers van de betreffende charge en niet uitsluitend algemene standaardwaarden van de staalsoort.

Mechanische eigenschappen en materiaalbeproevingen

Naast de chemische analyse bevat een EN 10204 3.1-certificaat vaak de gemeten mechanische eigenschappen van het staal.

• vloeigrens;
• treksterkte;
• rek na breuk;
• kerfslagwaarde, wanneer deze is voorgeschreven.

De vloeigrens geeft aan vanaf welke spanning blijvende vervorming van het materiaal optreedt. De treksterkte is de maximale spanning die het staal tijdens een trekproef kan weerstaan. De rek na breuk geeft informatie over de vervormbaarheid van het materiaal.

Een kerfslagproef, ook wel Charpy-V-proef genoemd, meet hoeveel slagenergie het staal bij een vastgelegde temperatuur kan opnemen. Deze waarde is onder meer relevant bij staalsoorten met aanduidingen zoals JR, J0 en J2.

Afhankelijk van het product en de projectspecificatie kunnen ook resultaten worden opgenomen van hardheidsmetingen, buigproeven, afplatproeven, lektesten, drukproeven, maatcontroles of niet-destructief onderzoek.

Wat is een specifieke keuring?

Bij een keuringscertificaat 3.1 worden resultaten verstrekt van een specifieke keuring. Dit betekent dat de uitgevoerde keuringen en beproevingen betrekking hebben op een vastgelegde keuringseenheid waaruit de geleverde producten afkomstig zijn.

Zo’n keuringseenheid kan volgens de productnorm worden samengesteld op basis van bijvoorbeeld:

• dezelfde staalsoort;
• dezelfde charge of smelt;
• dezelfde afmeting en wanddikte;
• dezelfde leveringsconditie;
• dezelfde productiemethode;
• dezelfde warmtebehandeling.

Niet iedere afzonderlijke buis hoeft destructief te worden getest. Meestal worden één of meer voorgeschreven monsters uit de keuringseenheid onderzocht. De productnorm bepaalt hoeveel proefstukken nodig zijn, waar deze worden uitgenomen en aan welke acceptatiecriteria de resultaten moeten voldoen.

Bij een niet-specifieke keuring hoeven de resultaten niet afkomstig te zijn van de daadwerkelijk geleverde partij. Bij type 3.1 moeten de keuringsresultaten wel aan de relevante keuringseenheid kunnen worden gekoppeld.

Wie geeft een EN 10204 3.1-certificaat af?

Een EN 10204 3.1-certificaat wordt door de fabrikant afgegeven. Het document wordt gevalideerd door een bevoegde keuringsvertegenwoordiger van de fabrikant die onafhankelijk is van de productieafdeling.

Deze onafhankelijkheid is organisatorisch. De persoon die het certificaat valideert, mag niet rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de productie van het beoordeelde materiaal. Deze taak kan bijvoorbeeld bij een kwaliteitsafdeling, keuringsdienst of laboratorium van de fabrikant liggen.

Een externe keuringsinstantie is voor type 3.1 niet standaard vereist. Wanneer ook een vertegenwoordiger van de afnemer of een officieel aangewezen inspecteur het document valideert, is sprake van een EN 10204 3.2-certificaat.

De relatie tussen het chargenummer en het certificaat

Het chargenummer, heat number of smeltnummer is een belangrijke identificatiecode voor de traceerbaarheid van staal. Een charge is een hoeveelheid staal die uit dezelfde smelt afkomstig is en waaraan de producent een uniek nummer heeft toegekend.

Dit nummer staat op het 3.1-certificaat en moet kunnen worden gekoppeld aan de geleverde buizen, platen of profielen. Het chargenummer kan zijn aangebracht op de buis, een bundellabel, een productstempel, een verfmarkering of de begeleidende documentatie.

Via deze koppeling kunnen de chemische analyse en relevante materiaalproeven worden herleid naar het fysieke product. Dit ondersteunt de materiaaltraceerbaarheid vanaf de staalproductie tot aan de levering en verdere verwerking.

Bij het zagen, splitsen, bundelen of bewerken van stalen buizen moet de identificatie behouden blijven. Wanneer de koppeling tussen het product en het chargenummer verloren gaat, kan niet zonder aanvullende documentatie worden aangetoond dat de buis bij het oorspronkelijke certificaat hoort.

Verschil tussen EN 10204 2.1, 2.2, 3.1 en 3.2

EN 10204 onderscheidt vier belangrijke typen keuringsdocumenten. Het verschil zit vooral in de aanwezigheid en herkomst van testresultaten en in de partij die het document valideert.

Type	Document	Testresultaten	Validatie
2.1	Verklaring van overeenstemming met de bestelling	Geen testresultaten	Fabrikant
2.2	Beproevingsrapport	Resultaten van niet-specifieke keuringen	Fabrikant
3.1	Keuringscertificaat 3.1	Resultaten van specifieke keuringen	Bevoegde keuringsvertegenwoordiger van de fabrikant, onafhankelijk van productie
3.2	Keuringscertificaat 3.2	Resultaten van specifieke keuringen	Fabrikant en afnemersvertegenwoordiger of aangewezen inspecteur

Een type 3.1-certificaat biedt meer productspecifieke onderbouwing dan een type 2.1- of 2.2-document. Type 3.2 voegt een tweede validatie toe door de afnemer of een aangewezen inspecteur.

Op oudere documenten komt soms de aanduiding 3.1B-certificaat voor. Deze benaming is afkomstig uit EN 10204:1991 en is in EN 10204:2004 vervangen door het huidige type 3.1.

Wanneer is een EN 10204 3.1-certificaat nodig?

Een materiaalcertificaat 3.1 wordt vaak gevraagd wanneer de herkomst, materiaalkwaliteit en eigenschappen van staal aantoonbaar moeten zijn.

Dit kan onder meer relevant zijn bij:

• dragende staalconstructies;
• stalen buispalen en funderingsbuizen;
• heibuizen;
• infrastructurele en waterbouwkundige constructies;
• offshoreconstructies;
• leidingwerk en drukapparatuur;
• machinebouw;
• constructieve holle profielen;
• projecten met een inspectie- of kwaliteitsplan.

De verplichting kan voortkomen uit een bestek, productnorm, contract, ontwerpvoorschrift, wettelijke eis of afspraak met de opdrachtgever. Het vereiste certificaattype moet daarom bij voorkeur al tijdens de inkoop of bestelling worden vastgelegd.

Bij stalen buizen voor funderingstechniek kan een 3.1-certificaat worden gebruikt om de staalsoort, sterkteklasse, chemische samenstelling, taaiheid en traceerbaarheid te controleren. Het document vervangt geen constructieberekening of projectspecifieke beoordeling van de geschiktheid.

Relevante productnormen en staalsoorten

Bij constructieve stalen buizen zijn onder meer EN 10219 voor koudgevormde gelaste constructieve holle profielen en EN 10210 voor warmvervaardigde constructieve holle profielen relevant.

Binnen deze normreeksen komen onder andere staalsoorten voor zoals S235JRH, S275J0H, S355J2H, S420MH en S460MH. De cijfers en letters geven informatie over onder meer de minimale vloeigrens, kerfslageisen, productvorm en leveringsconditie.

Voor naadloze en gelaste stalen buizen voor druktoepassingen kunnen andere normen gelden, zoals EN 10216 en EN 10217. Voor olie- en gasleidingen kunnen ook API-specificaties van toepassing zijn. Een 3.1-certificaat moet daarom altijd samen met de juiste productnorm en bestelling worden beoordeeld.

Hoe controleer je of een 3.1-certificaat bij een buis hoort?

De controle begint met de koppeling tussen het keuringsdocument en het fysieke product. Vergelijk eerst het chargenummer op de buis, bundel of materiaalmarkering met het heat number op het certificaat.

1. Controleer of EN 10204 type 3.1 duidelijk is vermeld.
2. Vergelijk de naam van de fabrikant en de productomschrijving.
3. Controleer de staalsoort, productnorm en leveringsconditie.
4. Vergelijk de buitendiameter, wanddikte, lengte en hoeveelheid.
5. Controleer of het chargenummer overeenkomt met de productmarkering.
6. Toets de chemische samenstelling aan de toepasselijke norm.
7. Controleer de vloeigrens, treksterkte en rek na breuk.
8. Beoordeel eventuele kerfslagwaarden en aanvullende testen.
9. Controleer of het document correct is gevalideerd.
10. Ga na of alle pagina’s en bijlagen aanwezig en leesbaar zijn.

Een document waarop alleen standaardwaarden of maximale grenswaarden uit een norm staan, is niet automatisch een geldig 3.1-certificaat. Het moet daadwerkelijke resultaten bevatten van de specifieke keuring die aan de geleverde keuringseenheid is gekoppeld.

Hoe lees je een materiaalcertificaat 3.1?

Bij het lezen van een EN 10204 3.1-certificaat is het belangrijk om niet alleen naar de certificaatcode te kijken. De volledige inhoud moet aansluiten op de bestelling en het geleverde staalproduct.

Begin bij de productidentificatie en controleer vervolgens de staalsoort, productnorm, charge, afmetingen, leveringsconditie, chemische analyse, mechanische testresultaten, aanvullende keuringen en validatie.

Op één materiaalcertificaat kunnen meerdere charges, afmetingen of leveringsregels staan. In dat geval moet duidelijk kunnen worden vastgesteld welke regel betrekking heeft op de daadwerkelijk geleverde stalen buizen.

Wat bewijst een EN 10204 3.1-certificaat?

Een geldig 3.1-certificaat voor staal onderbouwt dat de fabrikant verklaart dat de geleverde producten aan de bestelling voldoen. Daarnaast bevat het de resultaten van de voorgeschreven specifieke keuringen van de relevante keuringseenheid.

Het document ondersteunt de controle van materiaalidentiteit, chemische samenstelling, mechanische eigenschappen, staalsoort, herkomst, charge, traceerbaarheid en overeenstemming met de toepasselijke productnorm.

Een 3.1-certificaat bewijst niet dat iedere afzonderlijke buis destructief is getest. De gemeten waarden kunnen afkomstig zijn van voorgeschreven monsters uit een grotere keuringseenheid.

Het certificaat bepaalt ook niet zelfstandig of een stalen buis geschikt is voor een fundering, buispaal, constructie of leidingtoepassing. Daarvoor moeten onder meer de diameter, wanddikte, staalsoort, productnorm, belastingen, toleranties, lasbaarheid, corrosiebelasting en projectspecifieke eisen worden beoordeeld.

Welke documenten zijn niet hetzelfde als een 3.1-certificaat?

Een EN 10204 3.1-certificaat wordt soms verward met andere technische documenten. Deze hebben echter ieder een eigen functie binnen de materiaalcontrole, productregelgeving of constructieve beoordeling.

• een CE-markering;
• een prestatieverklaring of Declaration of Performance;
• een leveranciersverklaring;
• een conformiteitsverklaring zonder testresultaten;
• een lasmethodekwalificatie;
• een lasserskwalificatie;
• een inspectierapport van een maatcontrole;
• een rapport van niet-destructief onderzoek;
• een constructieberekening;
• een certificaat voor corrosiebescherming of coating.

Deze documenten kunnen naast een materiaalcertificaat vereist zijn. Welke combinatie nodig is, hangt af van de toepassing, productnorm, regelgeving en projectspecificatie.

Vragen over een EN 10204 3.1-certificaat?

Wilt u controleren welk materiaalcertificaat bij een partij stalen buizen hoort of welke documentatie voor uw toepassing nodig is? Neem dan contact op met Solines.

📞 0168 – 35 66 55
✉️ sales@solines.nl