Wat is EN 10204?
EN 10204 is de Europese norm voor keuringsdocumenten van metalen producten. De officiële Nederlandse benaming luidt: Metalen producten – Soorten keuringsdocumenten. De norm wordt gebruikt voor onder meer stalen buizen, constructieprofielen, staalplaten, stafstaal, smeedstukken, fittingen en andere metalen halffabricaten.
De norm beschrijft welke soorten materiaalcertificaten bestaan, welke verklaringen en testresultaten deze documenten bevatten, of sprake is van specifieke of niet-specifieke keuring en wie het keuringsdocument valideert.
EN 10204 wordt in de praktijk ook in verband gebracht met termen als staalcertificaat, materiaalcertificaat, fabriekscertificaat, keuringscertificaat, mill certificate en material test certificate. Niet ieder document volgens EN 10204 bevat echter dezelfde gegevens of biedt hetzelfde niveau van materiaaltraceerbaarheid.
Waarvoor wordt EN 10204 gebruikt?
EN 10204 wordt gebruikt om vast te leggen hoe een fabrikant verklaart dat een metalen product voldoet aan de eisen uit de bestelling. Afhankelijk van het documenttype kunnen ook resultaten van materiaalonderzoek, laboratoriumproeven en productiecontroles worden opgenomen.
Bij stalen buizen kan een keuringsdocument informatie geven over:
- de fabrikant en productielocatie;
- de staalsoort en materiaalbenaming;
- de toegepaste productnorm;
- de afmetingen en geleverde hoeveelheid;
- het charge-, smelt- of heatnummer;
- de chemische samenstelling;
- de mechanische eigenschappen;
- uitgevoerde keuringen en beproevingen;
- de persoon of instantie die het document heeft gevalideerd.
Voor constructiebuizen, funderingsbuizen, buispalen en andere stalen producten is deze documentatie belangrijk voor materiaalcontrole, kwaliteitsborging, herleidbaarheid en technische dossieropbouw.
Is EN 10204 een productnorm?
EN 10204 is geen productnorm, maar een norm voor keuringsdocumenten. De norm schrijft niet zelf voor welke vloeigrens, treksterkte, chemische samenstelling, wanddiktetolerantie of kerfslagwaarde een stalen product moet hebben.
De technische producteisen staan in afzonderlijke normen, zoals:
- EN 10210 voor warmvervaardigde constructieprofielen van constructiestaal;
- EN 10219 voor koudgevormde gelaste constructieprofielen;
- EN 10216 voor naadloze stalen buizen voor druktoepassingen;
- EN 10217 voor gelaste stalen buizen voor druktoepassingen;
- EN 10224 voor stalen buizen en hulpstukken voor watertransport;
- EN 10305 voor stalen precisiebuizen.
EN 10204 bepaalt vervolgens hoe de overeenstemming met de toepasselijke eisen wordt gedocumenteerd. Een aanduiding als S355J2H volgens EN 10219 met een EN 10204 3.1-certificaat combineert dus een staalsoort, een productnorm en een documenttype.
Welke certificaattypen kent EN 10204?
EN 10204 onderscheidt vier typen keuringsdocumenten: 2.1, 2.2, 3.1 en 3.2. Het belangrijkste verschil zit in de aanwezigheid van testresultaten, de relatie met het geleverde materiaal en de wijze waarop het document wordt gevalideerd.
| Type | Document | Testresultaten | Keuring en validatie |
|---|---|---|---|
| 2.1 | Verklaring van overeenstemming | Geen | Verklaring van de fabrikant |
| 2.2 | Beproevingsrapport | Niet-specifieke resultaten | Opgesteld door de fabrikant |
| 3.1 | Keuringscertificaat 3.1 | Specifieke resultaten | Gevalideerd door een bevoegde vertegenwoordiger van de fabrikant die onafhankelijk is van de productie |
| 3.2 | Keuringscertificaat 3.2 | Specifieke resultaten | Gevalideerd door fabrikant en koper of een officieel aangewezen inspecteur |
Voor het verschil tussen EN 10204 2.1, 2.2, 3.1 en 3.2 zijn vooral specifieke keuring, niet-specifieke keuring en onafhankelijke validatie bepalend.
Wat betekent EN 10204 type 2.1?
Een EN 10204 type 2.1-document is een verklaring waarin de fabrikant bevestigt dat de geleverde producten voldoen aan de eisen van de bestelling.
Het document bevat geen resultaten van materiaaltesten. Waarden zoals de chemische analyse, vloeigrens, treksterkte, rek en kerfslagtaaiheid worden dus niet als gemeten waarden van het geleverde materiaal vermeld.
Een type 2.1-document kan volstaan wanneer alleen een formele conformiteitsverklaring nodig is. Voor toepassingen waarbij aantoonbare materiaaleigenschappen en herleidbaarheid worden vereist, biedt dit documenttype beperkte technische onderbouwing.
Wat betekent EN 10204 type 2.2?
Een EN 10204 type 2.2-document is een beproevingsrapport waarin de fabrikant verklaart dat het product aan de bestelling voldoet en daarnaast resultaten van een niet-specifieke keuring vermeldt.
Niet-specifiek betekent dat de testwaarden niet aantoonbaar afkomstig hoeven te zijn van de daadwerkelijk geleverde charge, partij of testeenheid. De resultaten kunnen betrekking hebben op vergelijkbare producten die volgens dezelfde productspecificatie en hetzelfde productieproces zijn vervaardigd.
Een 2.2-certificaat bevat daardoor meer informatie dan een 2.1-verklaring, maar biedt minder materiaaltraceerbaarheid dan een 3.1- of 3.2-certificaat.
Wat betekent EN 10204 3.1?
Een EN 10204 3.1-certificaat is een keuringscertificaat waarin de fabrikant verklaart dat de geleverde producten aan de bestelling voldoen en specifieke testresultaten verstrekt.
Specifieke keuring betekent dat de resultaten betrekking hebben op de geleverde producten of op een vastgestelde testeenheid waarvan de geleverde producten deel uitmaken. De samenstelling van die testeenheid en de vereiste proeven worden bepaald door de productnorm, aanvullende specificaties en de bestelling.
Het document wordt gevalideerd door een bevoegde keuringsvertegenwoordiger van de fabrikant die onafhankelijk is van de productieafdeling. In de praktijk wordt een 3.1-certificaat vaak gebruikt voor stalen buizen, constructiestaal, drukleidingen en funderingstoepassingen waarbij materiaalgegevens aantoonbaar moeten zijn.
Welke gegevens staan op een 3.1-certificaat?
Een materiaalcertificaat volgens EN 10204 3.1 kan onder meer de volgende gegevens bevatten:
- productomschrijving en afmetingen;
- buitendiameter, wanddikte en lengte;
- staalsoort en materiaalnummer;
- productnorm en leveringsconditie;
- fabrikant en productielocatie;
- charge-, smelt- of heatnummer;
- chemische analyse;
- vloeigrens en treksterkte;
- rek na breuk;
- kerfslagwaarden;
- resultaten van maatcontroles;
- resultaten van niet-destructief onderzoek;
- validatie door de keuringsvertegenwoordiger.
Welke gegevens daadwerkelijk worden vermeld, hangt af van het product, de toepasselijke productnorm en de overeengekomen eisen. Een certificaat voor S355J2H-constructiebuizen kan daarom andere testresultaten bevatten dan een certificaat voor drukbuizen.
Wat betekent EN 10204 3.2?
Een EN 10204 3.2-certificaat bevat, net als type 3.1, resultaten van een specifieke keuring. Het verschil is dat bij type 3.2 een extra onafhankelijke partij bij de verificatie betrokken is.
Een 3.2-document wordt gevalideerd door:
- een bevoegde vertegenwoordiger van de fabrikant die onafhankelijk is van de productie; en
- een vertegenwoordiger van de koper of een officieel aangewezen inspecteur.
Type 3.2 kan worden voorgeschreven bij projecten met uitgebreide inspectie- en kwaliteitsborging, bijvoorbeeld binnen drukapparatuur, offshoreconstructies, petrochemische installaties en energie-infrastructuur.
Een 3.2-certificaat betekent niet dat het staal automatisch sterker of van een hogere kwaliteit is dan materiaal met een 3.1-certificaat. Het verschil zit in het inspectieniveau en de onafhankelijke validatie, niet in de staalsoort zelf.
Wat is het verschil tussen specifieke en niet-specifieke keuring?
Bij een niet-specifieke keuring zijn de vermelde testresultaten niet noodzakelijk gekoppeld aan de daadwerkelijk geleverde producten. Dit geldt voor type 2.2.
Bij een specifieke keuring zijn de resultaten gekoppeld aan het geleverde materiaal of aan een testeenheid waarvan het materiaal deel uitmaakt. Dit geldt voor type 3.1 en 3.2.
Een type 2.2-document met testwaarden is daarom niet gelijkwaardig aan een type 3.1-certificaat. Bij een 3.1-document moet een aantoonbare relatie bestaan tussen de certificaatgegevens, de testeenheid en de geleverde stalen producten.
Welke staalsoorten kunnen op een EN 10204-certificaat staan?
EN 10204 schrijft zelf geen staalsoorten voor. De materiaalsoort volgt uit de productnorm en de bestelling. Op een keuringscertificaat kunnen daarom uiteenlopende staalsoorten en materiaalbenamingen voorkomen.
Voor constructiebuizen en funderingstoepassingen zijn bijvoorbeeld de volgende staalsoorten relevant:
- S235JRH;
- S275J0H;
- S355J2H;
- S355NH;
- S420MH;
- S460MH.
Voor druktoepassingen kunnen materiaalbenamingen zoals P235TR1, P265GH of P355NH voorkomen. Bij buisleidingen volgens andere productspecificaties kunnen ook API-staalsoorten worden vermeld, zoals L245, L290 of L360.
De staalsoort moet altijd worden beoordeeld in combinatie met de productnorm, leveringsconditie, afmetingen, beproevingsresultaten en projectspecificaties.
Wat is de relatie tussen EN 10204 en EN 10168?
EN 10168 vult EN 10204 aan voor keuringsdocumenten van staalproducten. EN 10204 bepaalt welk type document wordt geleverd, terwijl EN 10168 de indeling en codering van de gegevens op staalcertificaten beschrijft.
EN 10168 verdeelt certificaatgegevens onder meer in rubrieken voor:
- commerciële en contractuele gegevens;
- productomschrijving en identificatie;
- monstername en beproevingslocatie;
- chemische en mechanische resultaten;
- overige keuringsgegevens;
- validatie van het document.
Hierdoor kunnen fabrikanten, handelaren, keuringsinstanties en afnemers de gegevens op materiaalcertificaten op een gestandaardiseerde manier lezen en verwerken.
Wat is een chargenummer of heat number?
Een chargenummer, smeltnummer of heat number identificeert een hoeveelheid staal die uit een bepaalde smelt afkomstig is. Dit nummer vormt een belangrijke koppeling tussen het fysieke product en de bijbehorende materiaal- en productiegegevens.
Op een 3.1- of 3.2-certificaat wordt het chargenummer gebruikt om relevante resultaten te koppelen aan een productiepartij of testeenheid. Bij ontvangst van stalen buizen moet daarom worden gecontroleerd of het nummer op de buis, bundel, label of materiaalmarkering overeenkomt met het certificaat.
Een chargenummer is niet altijd hetzelfde als een partijnummer, bundelnummer of ordernummer. Elk nummer heeft een eigen functie binnen productie, logistiek en materiaaltraceerbaarheid.
Hoe controleer je of een staalcertificaat bij een buis hoort?
Om te controleren of een materiaalcertificaat daadwerkelijk bij een stalen buis hoort, moeten de gegevens op het document worden vergeleken met de fysieke markering en de leveringsdocumentatie.
Controleer onder meer:
- charge- of heatnummer;
- staalsoort;
- productnorm;
- buitendiameter;
- wanddikte;
- lengte en hoeveelheid;
- fabrikant;
- productiemethode;
- eventuele bundel- of orderreferentie.
Bij gelaste buizen kan ook informatie over de productiewijze relevant zijn, zoals langsnaadgelast of spiraalgelast. Bij naadloze buizen moet de vermelde productnorm aansluiten op de toepassing en leveringsconditie.
Een certificaat levert alleen bruikbare materiaalinformatie wanneer de koppeling tussen het document en het fysieke product aantoonbaar intact is.
Waarom is traceerbaarheid belangrijk bij stalen buizen?
Materiaaltraceerbaarheid betekent dat een stalen product gedurende productie, opslag, bewerking en levering kan worden gekoppeld aan de oorspronkelijke materiaal- en keuringsgegevens.
Dit is onder meer relevant bij:
- constructieve toepassingen;
- funderingsbuizen en buispalen;
- dragende staalconstructies;
- drukleidingen;
- offshore- en waterbouwkundige toepassingen;
- projecten met een keuringsplan of kwaliteitsdossier;
- buizen die worden gezaagd, gelast of nabewerkt.
Wanneer een buis wordt gezaagd, opgesplitst, hermerkt of doorgeleverd, moet de identificatie behouden blijven. Anders kan niet meer betrouwbaar worden vastgesteld welk keuringsdocument bij welk buisdeel hoort.
Mag een handelaar een EN 10204-certificaat doorgeven?
Een staalhandelaar, buizenleverancier of tussenpersoon kan een origineel keuringsdocument of een ongewijzigde kopie daarvan aan de afnemer doorgeven. Daarbij moet de materiaaltraceerbaarheid behouden blijven.
Wanneer slechts een deel van een oorspronkelijke partij wordt geleverd, kan de werkelijk geleverde hoeveelheid in de begeleidende documentatie worden vermeld. De oorspronkelijke technische gegevens, testresultaten en validatie mogen niet zonder geldige onderbouwing worden gewijzigd.
Een doorgegeven fabriekscertificaat is alleen betrouwbaar wanneer duidelijk is dat de geleverde buizen afkomstig zijn uit de charge, partij of testeenheid waarop het document betrekking heeft.
Is een EN 10204-certificaat hetzelfde als CE-markering?
Een EN 10204-certificaat is niet hetzelfde als een CE-markering, prestatieverklaring of kwaliteitsmanagementcertificaat.
Een materiaalcertificaat volgens EN 10204 documenteert de overeenstemming en eventuele testresultaten van een metalen product. CE-markering heeft betrekking op het voldoen aan toepasselijke Europese productwetgeving. Een ISO 9001-certificaat heeft betrekking op het kwaliteitsmanagementsysteem van een organisatie.
Deze documenten kunnen binnen één project naast elkaar worden gevraagd, maar hebben ieder een andere functie.
Wat bewijst een EN 10204-certificaat?
Een EN 10204-document toont aan welk type verklaring, keuring en validatie bij een metalen product is verstrekt.
Een 3.1- of 3.2-certificaat kan specifieke informatie geven over:
- de herkomst van het materiaal;
- de chemische samenstelling;
- de mechanische eigenschappen;
- de toegepaste productnorm;
- de productie- of testeenheid;
- de validatie van de keuringsresultaten.
Het certificaat bewijst niet zelfstandig dat een stalen buis geschikt is voor iedere constructieve of funderingstechnische toepassing. Daarvoor moeten ook de diameter, wanddikte, staalsoort, belasting, stabiliteit, corrosieomstandigheden, lasbaarheid, uitvoeringsmethode en projectspecifieke eisen worden beoordeeld.
De betekenis van EN 10204 ligt daarmee in de gestandaardiseerde documentatie van materiaalovereenstemming, keuringsresultaten en traceerbaarheid. De technische geschiktheid volgt uit de combinatie van het juiste product, de toepasselijke norm, het ontwerp en de projectspecificatie.
Vragen over EN 10204 of materiaalcertificaten?
Heeft u vragen over EN 10204, een 3.1-certificaat, materiaaltraceerbaarheid of de documentatie bij stalen buizen? Solines helpt u bij het interpreteren van keuringsdocumenten en bijbehorende productspecificaties.
