Verzinkte stalen buizen zijn lasbaar
Verzinkte stalen buizen kunnen worden gelast, mits de zinklaag rond de lasnaad zorgvuldig wordt verwijderd, lasrook effectief wordt afgezogen en de corrosiebescherming na het lassen wordt hersteld. De lasbaarheid wordt vooral bepaald door de staalsoort, wanddikte, verbinding en gekozen lasmethode.
De zinklaag beschermt het onderliggende staal tegen corrosie, maar beĆÆnvloedt het lasproces. Daarom vraagt het lassen van gegalvaniseerde of thermisch verzinkte buizen om een andere voorbereiding dan het lassen van onbehandelde stalen buizen.
Wat gebeurt er met de zinklaag tijdens het lassen?
Zink heeft een veel lager smelt- en kookpunt dan staal. Door de warmte van de lasboog smelt en verdampt de coating voordat het staal een lasbad vormt. Hierdoor ontstaan zinkoxidehoudende lasrook, spatten en mogelijke verstoringen in het lasbad.
Wanneer door de zinklaag heen wordt gelast, kan verdampend zink leiden tot porositeit, instabiele boogvorming en bindingsfouten. Vooral bij overlappende verbindingen kan zinkdamp moeilijk ontsnappen. Dit vergroot de kans op gasinsluitingen en een onregelmatig lasoppervlak.
De zinklaag verwijderen vĆ³Ć³r het lassen
Voor een betrouwbare lasverbinding wordt de zinklaag aan beide zijden van de lasnaad plaatselijk verwijderd. Dat kan mechanisch met een slijpschijf, lamellenschijf of ander geschikt gereedschap. Het staal moet over voldoende breedte schoon en metaalblank zijn.
Controleer niet alleen de buitenzijde van de buis. Bij volledig verzinkte stalen buizen kan ook aan de binnenkant een zinklaag aanwezig zijn. Deze inwendige coating kan tijdens het lassen eveneens verdampen en de laskwaliteit of veiligheid beĆÆnvloeden.
Na het verwijderen van het zink moeten vuil, vet, vocht, slijpstof en andere verontreinigingen worden weggehaald. Gebruik hiervoor een geschikt reinigingsmiddel dat geen schadelijke resten achterlaat. Een schone laszone vermindert de kans op lasfouten.
Stappenplan voor het lassen van verzinkte buizen
- Controleer de staalsoort, wanddikte, zinklaag en technische eisen aan de verbinding.
- Bepaal de juiste lasmethode, lasnaadvorm, toevoegmaterialen en lasparameters.
- Verwijder de zinklaag rond de volledige laszone, indien mogelijk ook aan de binnenzijde.
- Reinig het oppervlak en zorg voor een correcte passing van de buisdelen.
- Plaats effectieve bronafzuiging dicht bij de plaats waar de lasrook ontstaat.
- Las volgens een geschikte lasprocedure en voorkom overmatige warmte-inbreng.
- Controleer de las op porositeit, scheuren, ondersnijding en andere onvolkomenheden.
- Reinig de las en herstel de beschermende zinklaag volgens de projectspecificatie.
Welke lasmethode is geschikt?
Voor het lassen van verzinkte constructiebuizen wordt vaak MAG-lassen toegepast. Deze methode is productief en geschikt voor uiteenlopende wanddiktes en verbindingen. De instellingen moeten worden afgestemd op de staalsoort, buisdiameter, laspositie en gewenste inbranding.
Elektrodelassen kan praktisch zijn bij montagewerk, reparaties of werkzaamheden buiten. TIG-lassen biedt veel controle bij dunwandige buizen en nauwkeurige verbindingen, maar stelt hoge eisen aan de reinheid van de laszone. Bij iedere methode moet de coating vooraf voldoende worden verwijderd.
| Lasmethode | Geschikte toepassing | Aandachtspunt bij verzinkt staal |
|---|---|---|
| MAG-lassen | Constructiewerk en seriematige buisverbindingen | Zink verwijderen en parameters afstemmen op wanddikte en verbinding |
| Elektrodelassen | Montage, reparatie en buitenwerk | Extra aandacht voor rookafzuiging, slakverwijdering en nabewerking |
| TIG-lassen | Dunwandige buizen en nauwkeurige lasnaden | Een volledig schone en metaalblanke laszone is noodzakelijk |
De gebruikelijke staalsoorten S235 en S355 zijn doorgaans goed lasbaar, maar de exacte werkwijze hangt af van de productspecificatie en materiaaleigenschappen. Constructiebuizen kunnen bijvoorbeeld zijn geproduceerd volgens EN 10210 of EN 10219. Voor sommige stalen buizen is EN 10255 relevant.
Veilig werken vanwege zinkhoudende lasrook
Bij het lassen van verzinkt staal ontstaat rook die zinkoxide kan bevatten. Blootstelling aan een hoge concentratie kan leiden tot metaaldampkoorts, met tijdelijke griepachtige klachten zoals koorts, rillingen, hoofdpijn, misselijkheid en spierpijn.
Gebruik daarom bronafzuiging die de lasrook zo dicht mogelijk bij de las opvangt. Algemene ventilatie alleen is niet altijd voldoende. Voorkom dat de rook door de ademzone van de lasser trekt en beoordeel of aanvullende adembescherming nodig is.
In besloten ruimten, tanks of buizen is extra voorzichtigheid noodzakelijk. Daar kunnen lasrook en beschermgassen zich ophopen en kan het zuurstofgehalte dalen. Werkzaamheden in dergelijke omstandigheden vereisen een specifieke risicoanalyse, geschikte ventilatie en passende veiligheidsmaatregelen.
Een standaard lashelm beschermt de ogen en het gezicht tegen straling en spatten, maar filtert niet automatisch alle lasrook. De benodigde persoonlijke beschermingsmiddelen moeten aansluiten op de blootstelling, lasmethode en werkomgeving.
Laskwaliteit en geldende normen
Bij dragende staalconstructies moet de verbinding voldoen aan de eisen uit de constructieberekening en projectspecificatie. Afhankelijk van de toepassing kan NEN-EN 1090-2 relevant zijn voor de uitvoering van staalconstructies. Voor gekwalificeerde lasprocedures en lassers zijn onder meer NEN-EN-ISO 15614-1 en NEN-EN-ISO 9606-1 van belang.
Een Welding Procedure Specification, oftewel WPS, legt onder andere de lasmethode, laspositie, toevoegmaterialen, warmte-inbreng en eventuele voorverwarming vast. De aanwezigheid van een zinklaag verandert de eigenschappen van het basismateriaal niet, maar heeft wel invloed op de voorbereiding en uitvoering.
Na het lassen volgt minimaal een visuele controle. Bij kritische verbindingen kunnen aanvullende niet-destructieve onderzoeksmethoden nodig zijn. De vereiste inspectie hangt af van de functie van de buis, de uitvoeringsklasse, het belastingsniveau en de overeengekomen acceptatiecriteria.
De corrosiebescherming na het lassen herstellen
Door het slijpen en lassen verdwijnt de zinklaag plaatselijk. Zonder nabehandeling is het staal rond de las minder goed beschermd tegen vocht, zuurstof en corrosieve stoffen. Daarom moet de beschadigde coating na controle van de las worden hersteld.
Mogelijke herstelmethoden zijn een geschikte zinkrijke coating, metalliseren met zink of opnieuw thermisch verzinken. Welke methode geschikt is, hangt af van de oorspronkelijke verzinking, blootstellingsomgeving, vereiste laagdikte en projectspecificatie.
Een dunne laag zinkspray biedt niet automatisch dezelfde bescherming als een oorspronkelijke thermisch aangebrachte zinklaag. Controleer daarom de voorgeschreven verwerking, droge laagdikte en geschiktheid van het gekozen systeem. Losse delen, lasslak, lasspatten en oxiden moeten vĆ³Ć³r het coaten volledig worden verwijderd.
Voor batchgewijs thermisch verzinkte constructiedelen kan NEN-EN-ISO 1461 relevant zijn. Bij automatisch aangebrachte beschermende coatings op stalen buizen kan EN 10240 van toepassing zijn. De juiste norm hangt af van het product en de gebruikte verzinkmethode.
Lassen vĆ³Ć³r of na het thermisch verzinken
Wanneer de productievolgorde nog vrij kan worden gekozen, is het vaak praktisch om de buisconstructie eerst volledig te lassen en daarna thermisch te verzinken. Het lassen vindt dan plaats op schoon staal en de complete constructie krijgt vervolgens een doorlopende corrosiewerende laag.
Bij holle buisconstructies moeten vĆ³Ć³r het verzinken voldoende ontluchtings- en afvoeropeningen worden aangebracht. Deze openingen laten lucht, reinigingsvloeistoffen en vloeibaar zink veilig in- en uitstromen. De afmetingen en posities worden afgestemd met het verzinkbedrijf.
Is de buis al verzinkt, dan kan plaatselijk lassen technisch mogelijk zijn. Dit komt onder meer voor bij reparaties, montageverbindingen, hekwerken, leuningen, leidingdragers, frames en ondersteuningsconstructies. In dat geval zijn lokale verwijdering en herstel van de coating onderdeel van het lasproces.
Advies over het lassen van verzinkte stalen buizen
Wilt u bepalen welke lasvoorbereiding, lasmethode of nabehandeling geschikt is voor uw verzinkte stalen buizen? Neem dan contact op voor technisch overleg over materiaal, afmetingen en toepassing.
ā 0168 ā 35 66 55
ā sales@solines.nl
