Wat is het verschil tussen rechte en getrompte buizen?

Wat is het verschil tussen rechte en getrompte buizen?

Dit verschil lijkt klein, maar is technisch belangrijk. De vorm van het buiseinde bepaalt hoe stalen buizen worden gekoppeld, hoe snel ze op locatie gemonteerd kunnen worden en welke nabewerking nodig is. Binnen de staalindustrie, funderingstechniek, constructiebouw en infrastructuur worden rechte en getrompte buizen daarom voor verschillende toepassingen gebruikt.

Definitie van rechte en getrompte buizen

Een rechte buis is een stalen buis waarvan de buitendiameter en binnendiameter over de volledige lengte gelijk blijven, binnen de geldende productietoleranties.

Een getrompte buis is een stalen buis waarvan één uiteinde mechanisch is verwijd. Dit verbrede uiteinde wordt aangeduid als een tromp, mofeinde of insteekverbinding. Hierdoor kan een andere buis met dezelfde nominale diameter in het verbrede uiteinde worden geschoven.

• rechte buis = constante diameter;
• getrompte buis = verwijd uiteinde voor koppeling;
• trompen = het gecontroleerd verbreden van een buiseinde;
• trompverbinding = insteekverbinding tussen twee buizen.

Deze definities worden veel gebruikt binnen de funderingsbranche, staalconstructies, paalsystemen en civiele techniek.

Wat is een rechte buis?

Een rechte buis wordt toegepast wanneer een uniforme buisgeometrie gewenst is en de verbinding op een andere manier wordt gerealiseerd.

Verbindingsmethoden zijn bijvoorbeeld:

• lassen;
• flensverbindingen;
• schroefverbindingen;
• mechanische koppelingen;
• klemsystemen;
• mofverbindingen met losse hulpstukken.

Doordat de diameter over de gehele lengte gelijk blijft, zijn rechte buizen breed inzetbaar binnen constructieve toepassingen.

Veelvoorkomende toepassingen zijn:

• funderingspalen;
• stalen buispalen;
• constructiepalen;
• mantelbuizen;
• staalconstructies;
• machinebouw;
• leidingwerk;
• offshore constructies;
• industriële installaties.

Rechte buizen worden geleverd in uiteenlopende diameters, wanddiktes en staalsoorten, afhankelijk van de ontwerpbelasting en toepassing.

Wat is een getrompte buis?

Een getrompte buis ontstaat door het plaatselijk vervormen van het buiseinde. Dit proces wordt trompen genoemd.

Tijdens deze bewerking wordt het uiteinde van de stalen buis gecontroleerd verwijd zodat een tweede buis kan worden ingestoken. Hierdoor ontstaat een nauwkeurige passing zonder gebruik van een aparte mof of extern koppelstuk.

Binnen de funderingstechniek worden getrompte buizen regelmatig toegepast wanneer meerdere paalsegmenten met elkaar moeten worden verbonden.

Belangrijke kenmerken van getrompte buizen zijn:

• geïntegreerde insteekverbinding;
• snelle montage;
• goede uitlijning;
• minder losse onderdelen;
• reproduceerbare passing;
• efficiënte verwerking op de bouwplaats.

De exacte afmetingen van de tromp zijn afhankelijk van diameter, wanddikte, toleranties en toepassing.

Hoe werkt een getrompte verbinding?

Bij een getrompte verbinding wordt het rechte uiteinde van een buis in de tromp van een andere buis geschoven.

De tromp functioneert hierbij als een geïntegreerde mofverbinding. Hierdoor ontstaat een nauwkeurige centrering van beide buisdelen.

Afhankelijk van het ontwerp kan de verbinding vervolgens worden:

• gelast;
• geborgd met bouten;
• gezet met pennen;
• gecombineerd met andere verbindingstechnieken.

De tromp zorgt dus primair voor positionering, uitlijning en koppeling. De uiteindelijke constructieve capaciteit wordt bepaald door het totale ontwerp van de verbinding.

Rechte buizen en getrompte buizen vergeleken

Kenmerk	Rechte buis	Getrompte buis
Diameter	Over gehele lengte gelijk	Verbreed aan één zijde
Tromp aanwezig	Nee	Ja
Insteekverbinding	Niet mogelijk zonder hulpstuk	Direct mogelijk
Montage	Vaak meer bewerkingen	Snellere assemblage
Uitlijning	Handmatig	Geleid door tromp
Koppelstukken	Regelmatig nodig	Vaak minder nodig
Toepassing	Constructie, leidingwerk en fundering	Paalsystemen en gekoppelde buizen

Waarom worden stalen buizen getrompt?

Het trompen van stalen buizen heeft als doel het vereenvoudigen van de verbinding tussen twee buisdelen.

Voordelen van een getrompte buis zijn onder meer:

• minder montagetijd;
• minder losse componenten;
• betere positionering;
• efficiëntere assemblage;
• consistente maatvoering;
• snelle verlenging van buissegmenten.

Voor funderingswerkzaamheden kan dit vooral interessant zijn wanneer paaldelen of funderingssegmenten op locatie moeten worden gekoppeld.

Toepassingen binnen funderingstechniek

Binnen de funderingsbranche worden zowel rechte als getrompte buizen toegepast.

Rechte funderingsbuizen worden vaak gebruikt voor:

• stalen funderingspalen;
• buispalen;
• constructieve draagpalen;
• boorpalen;
• mantelbuisconstructies.

Getrompte funderingsbuizen worden vooral gebruikt wanneer meerdere paalsegmenten moeten worden verlengd of gekoppeld.

Bij schroefinjectiepalen, buispalen en andere modulaire funderingssystemen kan een getrompte verbinding bijdragen aan een snelle en nauwkeurige montage.

Toepassingen binnen staalbouw en constructie

Ook binnen staalconstructies komen beide varianten voor.

Rechte constructiebuizen worden gebruikt voor:

• kolommen;
• liggers;
• ondersteuningsconstructies;
• vakwerken;
• machineframes;
• industriële installaties.

Getrompte buizen worden toegepast wanneer modulaire opbouw, snelle montage of herhaalbare verbindingen belangrijk zijn.

Voor tijdelijke constructies, steunsystemen en bepaalde infrastructurele toepassingen kan dit voordelen bieden.

Welke staalsoorten worden gebruikt?

Rechte en getrompte stalen buizen kunnen worden vervaardigd uit diverse constructiestaalsoorten.

Veel voorkomende kwaliteiten zijn:

• S235;
• S275;
• S355.

Binnen zware funderingsconstructies, offshore toepassingen en infrastructurele projecten kunnen ook hogere sterkteklassen worden toegepast.

De keuze van de staalsoort wordt bepaald door:

• draagvermogen;
• belastingsklasse;
• corrosieomstandigheden;
• lasbaarheid;
• vervormbaarheid;
• ontwerpvereisten.

Relevante normen voor stalen buizen

Voor constructieve stalen buizen kunnen verschillende Europese normen van toepassing zijn.

Veel voorkomende normen zijn:

• EN 10219 voor koudgevormde gelaste constructieve holle profielen;
• EN 10210 voor warmvervaardigde constructieve holle profielen;
• EN 10025 voor constructiestaal;
• EN 1090 voor dragende staalconstructies.

Welke norm relevant is, hangt af van de toepassing, productiemethode en projectspecificaties.

Heeft trompen invloed op de sterkte?

Trompen verandert lokaal de geometrie van het buiseinde. Daardoor verandert ook de spanningsverdeling in dat gedeelte van de buis.

Dit betekent echter niet automatisch dat een getrompte buis sterker of zwakker is dan een rechte buis.

De uiteindelijke prestaties worden bepaald door:

• staalsoort;
• wanddikte;
• buisdiameter;
• trompgeometrie;
• insteeklengte;
• verbindingstype;
• belasting;
• constructief ontwerp.

Bij funderingsconstructies en andere zwaarbelaste toepassingen wordt de verbinding daarom altijd beoordeeld als onderdeel van het totale systeem.

Praktisch verschil tijdens montage

Het grootste verschil tussen rechte en getrompte buizen wordt zichtbaar tijdens de montage.

Bij rechte buizen moet de verbinding meestal afzonderlijk worden gerealiseerd met laswerk, koppelingen, flenzen of andere bevestigingsmiddelen.

Bij getrompte buizen is het verbindingsprincipe al geïntegreerd in het buiseinde. Daardoor kunnen buissegmenten sneller worden gepositioneerd en gekoppeld.

Voor projecten met grote aantallen buisdelen, funderingssegmenten of modulaire constructies kan dit een praktisch voordeel opleveren.

Samenvatting van het verschil tussen rechte en getrompte buizen

Het verschil tussen rechte en getrompte buizen zit in de vorm van het buiseinde.

Een rechte buis heeft over de volledige lengte dezelfde diameter en wordt doorgaans verbonden met lassen, koppelingen of flenzen. Een getrompte buis heeft een verwijd uiteinde waarmee een andere buis rechtstreeks kan worden ingestoken.

Daardoor zijn getrompte buizen vooral geschikt voor gekoppelde buissystemen, funderingspalen, paalsegmenten en toepassingen waarbij snelle montage en nauwkeurige uitlijning belangrijk zijn. Rechte buizen blijven de meest veelzijdige oplossing voor constructieve toepassingen, leidingwerk, staalbouw en funderingstechniek.

Advies over rechte of getrompte buizen?

Wilt u bepalen welke buisuitvoering het beste past bij uw toepassing, verbinding of funderingsproject? Solines denkt graag technisch met u mee over diameter, wanddikte, staalsoort en bewerking.

📞 Telefoon: 0168 – 35 66 55
✉️ E-mail: sales@solines.nl